1De naam komt van een bonus die niet meer bestaat
In de achttiende eeuw wilden speelhuizen meer mensen aan de tafel krijgen, dus verzonnen ze bijbetalingen. Een daarvan betaalde tien keer je inzet als je een aas met een zwarte boer kreeg, schoppen of klaver. Die hand heette een black jack.
De bonus werd binnen een paar jaar geschrapt omdat hij te duur was. De naam bleef hangen en is er nooit meer afgegaan. Je speelt dus een spel dat vernoemd is naar een uitbetaling die je nergens meer krijgt.
2Napoleon speelde het na veldslagen
Voordat het blackjack heette was het vingt-et-un, eenentwintig. Het spel lag goed aan het Franse hof en Napoleon Bonaparte was er een fervent speler van. Hij pakte de kaarten er graag bij na een veldslag, om tot rust te komen.
Of hij goed was is niet overgeleverd. Wel dat hij het vaak deed.
3De oudste voorloper is Spaans en uit 1440
Het spel waar alles uit voortkomt heet trente-un, eenendertig. Een Spaanse priester noemde het in 1440 al bij naam, wat betekent dat mensen toen al genoeg voor kaarten om geld speelden dat de kerk er iets van moest vinden.
4De basisstrategie is uitgerekend door vier soldaten met rekenmachines
In 1953 zat Roger Baldwin als dienstplichtige op Aberdeen Proving Ground, een testterrein van het Amerikaanse leger. Hij had een master wiskunde van Columbia en in zijn vrije tijd begon hij uit te rekenen wat de beste zet is bij elke mogelijke hand.
Met drie collega's, Wilbert Cantey, Herbert Maisel en James McDermott, werkte hij er drie jaar aan. Computers hadden ze niet, alleen mechanische rekenmachines. In 1956 publiceerden ze het resultaat in de Journal of the American Statistical Association.
Wat dat opleverde: de eerste correcte basisstrategie. Latere computersimulaties laten zien dat hun tabel goed genoeg was om het huisvoordeel vrijwel helemaal weg te nemen. Vier militairen met adding machines, tegen de wiskunde van een heel casino.
5De man die bewees dat je kon winnen ging vermomd naar Vegas
Edward Thorp werkte eind jaren vijftig aan MIT. Hij programmeerde een IBM 704, een kast van een mainframe waar je ponskaarten in voerde, en gebruikte die om de basisstrategie verder uit te rekenen en om kaarten tellen wiskundig te onderbouwen.
In 1962 verscheen Beat the Dealer. Tot dat moment ging iedereen ervan uit dat je een casino niet legaal kon verslaan. Thorp liet zien van wel.
Hij ging het zelf testen in Las Vegas, vaak in gezelschap van Claude Shannon, de grondlegger van de informatietheorie. Omdat casino's hem gingen herkennen droeg hij een wraparound-zonnebril en een valse baard.
6Perfect spelen brengt het huisvoordeel naar ongeveer een half procent
Speel je de basisstrategie foutloos, dan houdt het casino bij gangbare regels rond de 0,5 procent van je inzet over. Dat is over de lange duur, en het is bij benadering: de exacte waarde hangt af van het aantal spellen in de schoen en van huisregels zoals of de dealer op zachte zeventien nog een kaart pakt.
Ter vergelijking: bij roulette staat dat vaste getal op 2,7 procent bij een enkele nul, en daar kun je met spelen niets aan veranderen.
7De dealer gaat vaker kapot dan je denkt, maar alleen bij bepaalde kaarten
Gemiddeld gaat de dealer in ongeveer 30 procent van de handen over de 21. Dat gemiddelde zegt weinig, want het verschilt enorm per open kaart.
Toont de dealer een 2 tot en met 6, dan moet hij meerdere kaarten pakken om aan 17 te komen en loopt hij dus veel vaker stuk. Vanaf een 7 zakt die kans hard. Daar komt de hele basisstrategie vandaan: bij een lage open kaart hoef jij minder risico te nemen, want hij doet het werk.
8Een blackjack in je eerste twee kaarten krijg je ongeveer eens per twintig handen
De kans op een natural, een aas met een tienwaarde in je eerste twee kaarten, is rond de 4,8 procent. Op twintig handen dus ongeveer een keer.
| Wat je krijgt bij de eerste twee kaarten | Kans |
|---|---|
| Blackjack, dus een aas met een tien of plaatje | 4,8% |
| Twintig | 7,5% |
| Negentien | 7,4% |
9Zes-vijf uitbetaling kost je vier keer zoveel
Dit is het weetje dat je geld scheelt. Van oudsher betaalt een blackjack drie tegen twee uit: zet je tien in, dan krijg je vijftien. Steeds meer tafels betalen zes tegen vijf, wat op diezelfde tien inzet twaalf oplevert.
Wat dat doet met het huisvoordeel: bij drie tegen twee zit je met perfecte basisstrategie rond de 0,5 procent. Alleen die ene regel verandert, en je zit rond de 1,9 procent. Je verliest dus ongeveer vier keer zo snel.
Vrijwel elke andere huisregel verschuift het voordeel met 0,1 of 0,2 procent. Deze doet er in zijn eentje ruim 1,4 bij. Kijk dus op het tafelbord voordat je gaat zitten.
10Op twaalf kopen gaat vaker goed dan mis
Met twaalf punten voelt een extra kaart als vragen om problemen. In werkelijkheid ga je er in ongeveer 31 procent van de gevallen overheen. In ruim twee derde van de gevallen dus niet.
Of kopen verstandig is hangt af van wat de dealer laat zien, en daar is die basisstrategie uit 1956 nog steeds het antwoord op. Maar het gevoel dat twaalf een doodlopende hand is klopt niet met de cijfers.
+Probeer het zelf
Alle cijfers hierboven zijn makkelijker te geloven als je ze ziet gebeuren. Hieronder staat een blackjacktafel waar je zo aan kunt schuiven. Zes spellen kaarten, de dealer past op elke 17, en blackjack betaalt drie tegen twee, precies zoals in weetje negen.
Er wordt niet om geld gespeeld en je hoeft nergens voor in te loggen.